Najważniejszy kontekst
Ten temat wymaga więcej niż jednej reguły.
To samo zdarzenie może być oceniane w kilku trybach, a pierwsza wypowiedź lekarza może później stać się dowodem. Najpierw trzeba ustalić status, zarzut, termin i kompletny materiał medyczny.
Wyjaśniamy zasady i najważniejsze rozróżnienia. Nie zastępujemy jednak analizy konkretnej sprawy uniwersalną instrukcją - o kierunku działania decydują dokumenty, terminy i status uczestników.
Wiedza potrzebna do oceny sytuacji
Co warto wiedzieć.
Proces leczniczy i jego cel
Niewątpliwym jest, iż w procesie leczenia kluczową rolę odgrywa prawidłowe zidentyfikowanie występującej u pacjenta jednostki chorobowej. Czyli postawienie prawidłowej diagnozy przez lekarza. Warunkuje to bowiem możliwość wdrożenia leczenia adekwatnego do problemu zdrowotnego pacjenta. A tym samym pozwala na skuteczny dobór odpowiedniej metody leczenia, którego celem finalnie powinna być poprawa zdrowia pacjenta oraz uniknięcie zbędnych powikłań.
Niewłaściwe zdiagnozowanie u pacjenta choroby może mieć skutek w postaci podjęcia błędnych decyzji przez personel medyczny na dalszym etapie leczenia (tj. może być przyczyną powstania wtórnego błędu leczniczego oraz błędu organizacyjnego, a w konsekwencji doprowadzić do uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, a nawet śmierci pacjenta). Może także skutkować naruszeniem praw pacjenta tj. prawa pacjenta do informacji o swoim stanie zdrowia. Czy chociażby wyrażania świadomej zgody na poddanie się operacji.
Zakwalifikowanie błędnej diagnozy jako błędu medycznego
Należy zauważyć, iż termin „błąd medyczny” do dnia dzisiejszego nie został zdefiniowany ustawowo. Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta posługuje się sformułowaniem "zdarzenia medycznego". Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 67 a tej ustawy:
Potwierdzeniem faktu, iż błędną diagnozę należy zakwalifikować jako błąd medyczny mogą być orzeczenia Sądu Najwyższego. Na przykład orzeczenie z dnia 1 kwietnia 1955 r. w sprawie o sygn. akt IV CR 39/54 oraz orzeczenie z dnia 24 października 2013 r. o sygn. akt IV CSK 64/13. W orzeczeniu Sądu Najwyższego IV CR 39/54 podniesiono, iż "błędem w sztuce lekarskiej jest czynność (zaniechanie) lekarza w zakresie diagnostyki i terapii, niezgodna z nauką medyczną w zakresie dla lekarza dostępnym”. Natomiast w wyroku z dnia 24 października 2013 r. w sprawie o sygnaturze akt. IV CSK 64/13 Sąd Najwyższy stwierdził, iż „ pojęcie błędu w sztuce lekarskiej odnosi się nie tylko do błędu terapeutycznego (błędu w leczeniu w tym błędu operacyjnego) ale również do błędu diagnostycznego błędu rozpoznania)”.
Praktyczne ujęcie błędu diagnostycznego
Błąd diagnostyczny to postępowanie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną oraz niezachowanie należytej staranności. Może on polegać na działaniu, zaniechaniu albo zaniedbaniu ze strony personelu medycznego. Błąd diagnostyczny oznacza niewłaściwą diagnozę lub nieprawidłową ocenę stanu zdrowia pacjenta. A zatem może on powstać zarówno:
W przypadku zawodu lekarza, obowiązek postępowania zgodnie z aktualnymi wskazaniami wiedzy medycznej wynika wprost z przepisu art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Zgodnie z tym przepisem lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.
Cztery punkty kontrolne
Co trzeba ustalić przed podjęciem decyzji.
- 01
Kto prowadzi sprawę i w jakim trybie występuje lekarz?
- 02
Jak sformułowano zarzut i jakiego okresu dotyczy?
- 03
Czy dokumentacja odtwarza przebieg decyzji klinicznych?
- 04
Jakie inne postępowania albo roszczenia mogą dotyczyć tego zdarzenia?
Mapa problemu
Zakres zagadnienia.
W analizie tego tematu powracają poniższe obszary. Ich znaczenie i kolejność zależą od konkretnej sytuacji.
- 01Proces leczniczy i jego cel
- 02Zakwalifikowanie błędnej diagnozy jako błędu medycznego
- 03Praktyczne ujęcie błędu diagnostycznego
- 04Odpowiedzialność za błąd diagnostyczny
- 05Odpowiedzialność karna
Decyzja dla konkretnej sprawy
Najpierw fakty i dokumenty. Dopiero potem rekomendacja.
Możesz przekazać krótki opis sytuacji i wskazać termin. Na tej podstawie ustalimy, czy potrzebna jest konsultacja, analiza dokumentu czy wsparcie w postępowaniu.
Przekaż sprawę do wstępnej oceny →Przygotowanie do analizy
Co warto zebrać.
- pismo z kopertą, pouczeniem i wszystkimi załącznikami
- pełna dokumentacja medyczna bez późniejszych zmian
- chronologia zdarzeń i lista osób uczestniczących
- polisa OC i dotychczasowa korespondencja
Nie przesyłaj danych pacjenta zwykłą wiadomością, jeżeli nie jest to konieczne. Na pierwszym etapie wystarczy zanonimizowany opis oraz informacja o rodzaju dokumentów.
Sygnały alarmowe
Nie odkładaj oceny, jeżeli:
- wezwanie wyznacza krótki termin;
- masz złożyć wyjaśnienia lub zeznania;
- pojawiło się roszczenie, zarzut karny albo wniosek o ukaranie;
Kontekst prawny
Podstawę trzeba dobrać do sytuacji.
W zależności od trybu zastosowanie mogą mieć przepisy o izbach lekarskich, Kodeks karny i postępowania karnego, Kodeks cywilny, ustawa o prawach pacjenta oraz Kodeks Etyki Lekarskiej.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani obietnicy określonego wyniku. Stan faktyczny, terminy, treść dokumentów i właściwy tryb mogą prowadzić do odmiennej rekomendacji.
